‏نمایش پست‌ها با برچسب صادق هدایت. نمایش همه پست‌ها
‏نمایش پست‌ها با برچسب صادق هدایت. نمایش همه پست‌ها

۱۳۹۰ تیر ۱۸, شنبه

صادق هدایت: روز آخر به روایت بهرام بیضایی




صادق هدایت: روز آخر
عصر ۷ آوریل ۱۹۵۱م و ۱۸ فروردین ۱۳۳۰ خورشیدی؛ پاریس
در عصر ابری دل ‌گرفته، وقتی صادق هدایت، نویسنده ی چهل‌وهشت ساله ی ایرانی مقیم موقت پاریس، به سوی خانه‌اش در محله هجدهم، کوچه ی شامپیونه، شماره ی ۳۷ مکرر می ‌رود، دو مرد را می ‌بیند که بیرون خانه‌اش منتظرش هستند. آن‌ها ازش می ‌پرسند که آیا از اداره ی پلیس می ‌آید و آیا جواز اقامت پانزده روز بعدی را گرفته؟ آن‌ها با او در خیابان‌ها راه می‌افتند و حرف می ‌زنند: رفتن پی تمدید اقامت، آن هم با خیالی که تو داری! هدایت می ‌گوید: من خیالی ندارم! یکی شان می‌خندد: البته که نداری! خودکشی؟ این‌جا پاریس است؛ و آن هم اول بهار! در هوای خاکستری پیش از غروب، آن‌ها در دوسویش از پی می‌آیند و ازش می‌پرسند چه فایده‌ای دارد زنده بماند؟ این زندگی که پانزده روز یک بار تمدید می‌شود! آیا نمی‌داند که هیچ امیدی نمانده است؟

۱۳۹۰ تیر ۱۴, سه‌شنبه

هدايت، بوف کور و ناسيوناليسم




مفهوم بهم پيوسته و معنايی که از بوف کور، در بازخوانیِ متن پيدا شده است، مفهوم و معنايی است مربوط به خودِ متن بوف کور، يعنی به يک معنی ربطی به تفسيری که از آن به دست داده‌ام ندارد، به اين معنی ربطی ندارد که تفسيرم را پس از پيدايی آن معنی و مفهومِ بهم پيوسته، با انديشيدن درباره جزييات آن‌ها نوشته‌ام.
اين راوی بوف کور است که در روايتِ دوم، در يکی از روايت‌هايش درباره ظهور دخترکِ [اثيری يا نمودِ ديگر لکاته]، می‌گويد: «... دخترک يکی از ساکنينِ سابق شهر قديم ری بوده است.» (ص ۸۷). در روايت اول اين دختر اثيری خود به پای خود به خانه راوی می‌آيد و روی تختِ خواب او، دراز می‌کشد. در همين روايت، پس از آنکه راوی جسم بی‌جان دختر اثيری را قطعه قطعه می‌کند و با گورکن برای دفن آن قطعه‌ها به گورستان می‌رود، گورکن، «کوزه لعابی»ای را که از زير خاک درآمده است، «در دستمال چرکی» می‌پيچد (ص ۴۰)، و می‌گويد: «... عوض مزدم من يه کوزه پيدا کردم، يه گلدون راغه [= ری] مال شهر قديم ری هان!» (ص ۴۱). و باز در همين روايت اول است که در ظهور دوم گورکن، «هيکلی که سر و رويش را با شال گردن پيچيده... و چيزی در دستمال بسته زير بغلش بود» (ص ۴۴)، رويش را به راوی می‌کند و می‌گويد:

۱۳۹۰ تیر ۶, دوشنبه

زندگینامه صادق هدایت


 
صادق هدایت (۲۸ بهمن ۱۲۸۱ در تهران - 19 فروردین ۱۳۳۰ در پاریس ) 


نویسنده مترجم و روشنفکر ایرانی است.


هدایت از پیشگامان داستان‌نویسی نوین ایران و یک روشنفکر برجسته بود.


برترین اثر وی رمان بوف کور است که آن را مشهورترین و درخشان‌ترین اثر 


ادبیات داستانی معاصر ایران دانسته‌اند.


حجم آثار و مقالات نوشته شده درباره نوشته‌ها، نوع زندگی و خودکشی 


صادق هدایت بیانگر تأثیر ژرف او بر جریان روشنفکری ایران است.


هرچند شهرت عام هدایت نویسندگی است، آثاری از نویسندگان بزرگ را 


نیز ترجمه کرده‌است.

۱۳۹۰ اردیبهشت ۲۶, دوشنبه

دانلود کتاب نیرنگستان اثر روشنگرانه صادق هدایت

نیرنگستان' نام نسکی از صادق هدایت است. هدایت نام این هنگ را از نسکی به همین نام که در دوره ساسانی نگاشته شده گرفته است. نیرنگستان در اینجا به معنی فرهنگستان است. نیرنگستان هدایت یک فرهنگ نامه فلکلر است. در دیباچه نسک هدایت به نام یک متخصص فرهنگ توده و فلکلر، زمینه‌ها و ریشه‌های پیدایش این باورها را می کاود. منابع اصلی هدایت برای نگاشتن این هنگ بی نظیر به پیش از اسلام بر می گردد و از جمله نسکهایی چون : «اردا ویراژنامه» ، «شایست نشایست» ، «دینکرت» ، «بند هشن» و «نیرنگستان» پهلوی. هدایت باورمند است که بیشتر این باورها و آیین‌ها از آن جا وارد فرهنگ ایرانی شده که جادوگران در دوره نگارش اوستا نفوذ زیادی داشته اند و اوستا بر علیه آنها این احکام را صادر کرده که پسها بروی عادات و پندارها و باورها و آیین‌های رایج درآمده . چراکه کهن‌ترین بخش اوستا همان گاتها می‌باشد و بخشهای مورد بحث پسا به اوستا ملحق شده است. در مورد نیرنگستان به خطا نرویم و بپنداریم که نسک تماما اوهام و خرافات و افکار سخیفه را در بر می گیرد . چرا که هدایت در دیباچه آن برخی از این آیین‌ها را می ستاید و از آنها به نام یادگارهای نیک ایرانی یاد می‌کند . این باورها و پندارها را نشانه سالگذشت مردمی میداند که زیاد پیر شده، زیاد فکر کرده و زیاد افکار شاعرانه داشته است. از جمله جشن نوروز، آداب عقد و عروسی و تمامی افکار بی زیان خنده آور و افسانه‌های قشنگ ادبی و... .

۱۳۹۰ فروردین ۲۲, دوشنبه

'از خانه شماره ۳۷'؛ روایتی از زندگی هدایت

'از خانه شماره ۳۷'؛ روایتی از زندگی هدایت

"از خانه شماره ۳۷" عنوان فیلم مستندی است ساخته مشترک سام کلانتری و محسن شهرنازدار درباره صادق هدایت، چهره شاخص ادبیات ایران که به طرز سوال برانگیزی تصویر یا تحقیق تصویری بسیار اندکی درباره‌اش می‌توان یافت.
این فیلم مجموعه‌ای است از مصاحبه با افراد مختلف به همراه پاره‌هایی از نامه‌های شخصی او که تصویری از تولد تا مرگ این نویسنده را ترسیم می‌کند.
این فیلم روز چهارنشبه، 30 مارس در مرکز لندن به نمایش گذاشته شد. در گفت و گوی زیر سازندگان فیلم مراحل شکل گیری و ساخت این مستند را شرح می دهند.

شصت سال پس از خودکشی هدایت؛ روایت‌های سینمایی بوف کور

شصت سال پس از خودکشی هدایت؛ روایت‌های سینمایی بوف کور


پرویز فنی زاده در نمایی از فیلم بوف کور ساخته کیومرث درم بخش
داستان "بوف کور"، مهمترین اثر صادق هدایت، یکی از برجسته‌ترین متون ادبی فارسی معاصر شناخته می‌شود. این رمان کوچک بیش از هر اثر فارسی دیگری در جهان ترجمه و خوانده شده، مورد بررسی و تفسیر قرار گرفته است.
َ"بوف کور" را "روان‌ - داستان" خوانده‌اند (همایون کاتوزیان)، به این معنی که جریانات نفسانی و خلجانات روحی در آن نقش اصلی را ایفا می‌کنند.

صادق هدایت، برآمده خرد ایرانی

صادق هدایت، برآمده خرد ایرانی


صادق هدایت- پاریس، ۱۳۰۷
صادق هدایت و اثرهای او از چالش‌برانگیزترین شخصیت‌ها و متن‌های فرهنگی، ادبی و هنری ایران است. هم شخصیت و هم اثرهای آفرینشی و پژوهشی هدایت مخاطب را به سمت و سویی ویژه هدایت می‌کنند. به بیان دیگر، صادق هدایت یکی از معدود نویسندگان انگشت‌شمار معاصر ایرانی است که با تکیه به فرهنگ و تاریخ ایران، به ویژه خرد ایرانی، خاستگاه ایرانی بودن خود را برجسته می‌کند و آگاهانه می‌کوشد فاصله‌ یا مرز آن را با فرهنگ انیرانی، به ویژه عرب و اسلام مشخص گرداند.
گفته و نوشته‌اند که نویسندگان بر جسته و ماندگار هر دوره پیامبران راستین عصر خویش هستند. چرا که نه تنها در اثرهای خود فراز و فرودهای زندگی پیشینیان و اکنونیان را می‌نمایانند، که تصویرهای روشن و آشکاری از آینده پیش روی مخاطبان خود قرار می‌دهند.

شصت سال پس از هدایت؛ بار دگر شام شد

شصت سال پس از هدایت؛ بار دگر شام شد


کنار رودخانه، اثر صادق هدایت
دریک جائی در ماورای دنیاها که احتمال بگیر و ببندها کمتر است، مردم اگر بتوانند برای خودشان جشن بگیرند، عزا بگیرند و زندگی کنند، مجلسی به یادبود سالگشت ۶۰ سالگی مرگ صادق هدایت برپا شده است.
روز ۱۹ فروردین ۱۳۳۰ او در شهر پاریس در آپارتمانی در کوچه شامپیونه گفت cut.

گفتگو با خسرو سينايی کارگردان 'گفتگو با سايه'

گفتگو با خسرو سينايی کارگردان 'گفتگو با سايه'
 

 
 
 خسرو سينايی
خسرو سينايی: در اين فيلم ( گفتگو با سایه) تاکيد بر آن چيزی بوده که در کتاب ها نمی توانسته نشان داده شود
اين گفتگو پس از نمايش خصوصی فيلم گفتگو با سايه در خانه هنرمندان با خسرو سينايی انجام شده است.
چه چيزی هدايت را تنهايی و سرانجام به خودکشی می کشاند؟
خسرو سينايی: هر آدمی فکر می کند، تنهاست. اما يک نکته است هر آدمی که در جامعه ای مثل جامعه ما خودش را در مقابل جامعه می بيند قبل از هر چيز بايد آگاه باشد که فرهنگ اين جامعه را با محبت می شود ارتقاء داد و نه با پرخاش. حاصل آن را هم بعد از پنجاه سال می بينيم. آيا نوع نقدی که هدايت از جامعه می کرد به ارتقاء فرهنگ اين جامعه انجاميد؟

شصت سال پس از هدایت؛ تأثیر او بر ادبیات داستانی ایران

شصت سال پس از هدایت؛ تأثیر او بر ادبیات داستانی ایران


صادق هدایت در هفده سالگی
صادق هدایت، ۶۰ سال پیش در چنین روزی در پاریس خودکشی کرد. ۶۰ سال پس از درگذشت صادق هدایت باید پرسید دامنه ‌تأثیر او بر نسل‌های بعدی داستان‌نویسان ایرانی در چه حد است؟ آیا در تاریخ ادبیات داستانی ما اثری در حد بوف کور یا حتی بهتر از آن نوشته شده؟ آیا می‌توانیم بگوییم که ادبیات ما اکنون از هدایت گذر کرده و به راه دیگری افتاده؟

گوناگونی و تنوع اندیشه‌ها و آثار هدایت

شصت سال پس از هدایت؛ قتل به دست مقتول

شصت سال پس از هدایت؛ قتل به دست مقتول


آخرین عکس صادق هدایت
غروب روز ۱۹ فروردین سال ۱۳۳۰ ، ۹ آوریل ۱۹۵۱، صادق هدایت پس از سوزاندن برخی آثار منتشر نشده خود، در آپارتمانی در خیابان شامپونیه پاریس خوکشی کرد اما خودکشی فرهنگی او با مرگ شور نوشتن و شوق خلاقیت در او، از حدود ده سال پیش آغاز شده بود و هدایت در این ده سال، از ۲۰ ۱۳تا ۱۳۳۰، جز داستان کم ارزش «حاج آقا»، چند داستان کوتاه و چند ترجمه اثری درخور آثار پیشین خود خلق نکرده بود.

شصت سال پس از خودکشی هدایت؛ آينه‌ای برابر انحطاط

شصت سال پس از خودکشی هدایت؛ آينه‌ای برابر انحطاط



صادق هدایت، پاریس ۱۳۰۵
برای آن که بوف کور به يک ژانر در رمان و داستان فارسی بدل شود، صادق هدايت می‌بايست دوربين روايت را از وضعيت روايت بيرونی جدا می‌کرد و آن را درون ذهن خودش به کاوش وامی‌داشت؛ دوربينی که طرف نقل‌اش کسی نبود جز سايه‌ی راوی داستان.

نقدی بر بوف کور صادق هدايت

نقدی بر بوف کور صادق هدايت


به باورم داستان «اميرارسلان» نخستين رمان فارسى‌ست. تخيل بافته شده در متن اين داستان مى‌توانسته بسترى درخور براى پيشرفت رمان فارسى فراهم آورد، چرا كه بافت درونى داستان، ريشه در سنت روايت‌نويسى ما داشته و بافت بيرونى‌اش‏ برگرفته از سنت داستان‌نويسى غرب است. هم از اين روست كه پسند خواننده روز افتاد. شايد تاريخچه چگونگى نوشتن اين داستان نمونه‌اى درخور باشد از رابطه ميان سنت و تجدد كه همواره طى دويست سال اخير ذهنيت روشنفكرى ايران را به خود سرگرم كرده است. نمونه‌اى از آميزش‏ ميان سنت و تجدد و دگرگونى آرام جايگاه‌هاى اين دو پديده در ذهنيت ايرانى. اما بديهى‌ست وقتى امواج انقلابات فرا مى‌رسد خودبخود اين دگرگونى آرام تحت تاثير نيروهاى راديكال متوقف و آهنگ طرد داشته‌ها شتاب مى‌گيرد، به ويژه پديده‌هايى كه با نهاد قدرت پيوند خورده باشند. «اميرارسلان» نيز از اين تحول راديكال بركنار نماند. از آنجا كه زادگاه اين داستان دربار ناصرالدين شاه، از آنجا كه آشكارا بيرون از درگيرى‌هاى اجتماعى دوره‌ى مشروطيت و فرجام، از آنجا كه بدست نيروهاى وابسته به قدرت نوشته شده بود، آگاه و ناآگاه از سوى روشنفكران و اديبان ناديده و به گودال تحريم درغلتيده شد. زمان نياز است تا اين متن طلسم تحريم خود را بشکند.

برداشت سینمایی بوف کور اثر رائول روئیس فیلمساز شیلیایی

برداشت سینمایی بوف کور اثر رائول روئیس فیلمساز شیلیایی

 
 
در شصتمین سالگرد خودکشی هدایت برآنم تا نگاهی داشته باشم به بهترین برداشت سینمایی از بوف کور صادق هدایت.
تاکنون سه برداشت سینمایی از داستان «بوف کور» صادق هدایت ساخته شده است.
نخستین آن: «بوف کور» کیومرث درمبخش است با بازیگری درخشان پرویز فنی زاده که تقریبا همه سینماروها یا دوستداران داستان بوف کور با این برداشت آشنایند. هرچند فیلم تاثیراتی از سینمای اکسپرسیونیسم آلمان را باخود دارد؛ با این همه این اثر به طرزی آشکار مسحور و گرفتار متن است و می شود گفت داستان در این جدال تن به تصویر سینما نداده است.

به یاد صادق هدایت در سالروز تولدش

به یاد صادق هدایت در سالروز تولدش

از راست ، يان ريپكا، مجبتی مينوی، غلامحسين مين‌باشيان، بزرگ علوی، نشسته، آندره سوريوگين و صادق هدايت در منزل مجتبی مينوی، تهران

صادق هدایت اگر زنده بود، امروز (بیست و هشتم بهمن برابر با هفدهم فوریه) صدوهشت ساله می شد. او نام آورترین نویسنده مدرن ایران و آغازگری در نگرش متفاوت و بیرون از کلیشه ها در بسیاری حوزه های فرهنگی بوده و هنوز هست.
از داستان نویسی، پژوهش پیرامون فرهنگ عامه، ویرایش انتقادی متون کلاسیک ایران، گزارش متون پهلوی، ترجمه آثار داستانی مدرن اروپا گرفته، تا برپایی محافل روشنفکری و اقتدار در برابر حاکمان و رویدادهای اجتماعی سیاسی روز، در شمار پدیده هایی اند که نوآوریها و نگرش های متفاوت صادق هدایت در آنها آشکار است.
به دید من صادق هدایت در آفرینش ادبی با نویسندگانی جهانی همچون: جیمز جویس، فرانتس کافکا یا مارسل پروست همسنگ بوده است، آنچه آنان را در جهان ادبی نام آور کرده، گستره زبانی، آزادی جامعه و توجه جدی مخاطبان به آثار جدی ادبی و شناخت پایه ای مخاطبان از ارجاعات ادبی و فرهنگی در آثار ادبی بوده است.
آشکار است که آثار هدایت هنوز و هنوز گرفتار سانسورند، حتا اگر نبودند، باز هم محدودیت گستره زبانی فارسی (به دلیل فرسودگی تاریخی ارتباط میان فارسی زبانان در قلمرو جغرافیایی این زبان و عدم آموزش ادبیات خلاقه در ساختار آموزشی کشور) و بسیار عوامل دیگر نمی گذاشت نوشته های هدایت به همان نام آوری کارهای کافکا در قلمرویی فراتر از ایران و به واقع پایتخت رود. این چندان عجیب نیست زیرا در کشوری که از گذشته ای دور و هنوز هم پیامد مطالعه و کتابخوانی نه تشویق؛ بلکه تنبیه بوده است، در کشوری که حکم به تکفیر آثار هدایت می دهند، سخن از جهانی شدن آثارش رویایی بیش نیست.

جهان بیرونی در آثار صادق هدایت

جهان بیرونی در آثار صادق هدایت

اگر نوشتن نوعی قرائت جهان باشد، پس هر آن کس که توانا به نوشتن باشد، می تواند انديشه ها و نگرش خود را به ديگران انتقال دهد. با اين وصف، نوشته های صادق هدايت شيوه و نوع نگاهش به جهان پيرامون است. اما برای ما، خوانندگان آثارش، اين مکتوبات، قرائت قرائتها (یا خوانش خوانشها) بشمار می آيد. با همين ديد و درک می توان به چگونگی دريافتهای صادق هدايت از جهان نزدیک شد، و برداشتهایش را از همه آن چيزی که «هستی» می ناميم به دست آورد. هدایت بر چنين بستری می نوشته؛ همچنانکه در بوف کور می نويسد، نوشتن برای او يک ضرورت است. نوعی زندگی، نگريستن و پرسش از جهان. کنش نوشتن برای هدايت، همچون کافکا، نوعی گريختن از جهان پيرامون، دریچه ای گشوده بر رهايی بود. قرائتش از جهان همانی نبوده و نيست که عادات و مالوفات به ما آموزانده اند.
نظريه دوم را اين چنين پيش می کشيم که صادق هدايت با مظاهر مدرنيته چندان سر سازش و همگونی نداشت. او در نامه ای از هندوستان به يکی از دوستانش می نويسد: « تنها جای دنيا که قابل ديدن است قسمت هندوچين است که هنوز داخل احمق بازيها و گندکاريهای بين المللی نشده. هرکسی برای خودش دنيای جداگانه ای است. خداها، آدمها، حيوانات باهم مخلوط می شوند. مثلا مردی که جلوی دريا چهارزانو نشسته خمير نان را گوله گوله می کند جلوی ماهيها می ريزد. گاوی که آزادانه در دکانها گدائی می کند، لباسها همه عجيب غريب، گاهی به نظرم می آيد در هزارويکشب زندگی می کنم.»

برپایی نمایشگاه لوازم شخصی و دستنوشته های صادق هدایت در موزه رضاعباسی

برپایی نمایشگاه لوازم شخصی و دستنوشته های صادق هدایت در موزه رضاعباسی

خانه پدری صادق هدایت که برای ایجاد موزه ای به نام خالق بوف کور خریداری شد، پس از انقلاب به مهدکودک تبدیل شد


در آستانه فرارسیدن نوزدهم فروردین، شصتمین سالگرد مرگ صادق هدایت، مدیر موزه رضا عباسی تهران می گوید: «از اوایل تابستان سال جاری برای نخستین بار دستنوشته ها و لوازم شخصی صادق هدایت نویسنده نامدار ایرانی در این موزه به نمایش گذاشته می شود.»
شهرام حیدر آبادیان در گفتگو با میراث آریا در این باره افزود: «گنجینه موزه رضا عباسی بخشی از لوازم و متعلقات شخصی صادق هدایت نویسنده معاصر را در اختیار دارد و قصد دارد تابستان سال جاری بخشی از آن‌ها را در معرض دید علاقمندان قرار دهد.»

نگرانی از رویکرد جوانان به آثار صادق هدایت

نگرانی از رویکرد جوانان به آثار صادق هدایت

نقاشی صادق هدایت به هنگام زندگی در فرانسه

در آستانه نوزدهم فروردین، سالگرد خودکشی صادق هدایت، محمد رضا سرشار ملقب به «رضا رهگذر»، نویسنده هوادار حاکمیت و رئیس انجمن دولتی قلم در گفتگو با ماهنامه فرهنگ عمومی به بررسی کارنامه ادبی و فرهنگی صادق هدایت پرداخته و او را نویسنده ای «گلخانه ای» ارزیابی کرده است.
محمدرضا سرشار در ادامه آثار ادبی هدایت را «تقلیدی کاملا ناقص و دست و پا شکسته از داستان غربی» دانسته است.
او درادامه می افزاید که «هدایت با ادبیات داستانی گذشته ایران آشنایی نداشت. یعنی نسبت به ادبیات داستانی کهن ایران، بی سواد بود. همانطور که در ارتباط با زبان فارسی، حتی به عنوان یک فارسی زبان عامی هم نمی تواند درست بنویسد. یعنی نوشته های او پر از غلط های آشکار است.»

صادق هدایت، ساکن «خانه ۳۷»؛ شصت سال پس از خاموشی


صادق هدایت، ساکن «خانه ۳۷»؛ شصت سال پس از خاموشی


امير مصدق کاتوزيان
۱۹ فروردین امسال برابر بود با شصتمین سالگرد خاموشی صادق هدایت، نویسنده صاحب نام ایرانی در خانه شماره ۳۷ خیابان شامپیونه پاریس. آقای هدایت در ۱۹ فروردین ۱۳۳۰ در این مکان با استفاده از گاز به زندگی خود پایان داد.

درباره زندگی و آثار صادق هدایت، بنیاد میراث فرهنگی در لندن در دومین هفته نوروز سال ۱۳۹۰ میزبان نمایش اولین فیلم مستند درباره این نویسنده فقید پیشگام در زمینه رمان مدرن فارسی بود و نیز رونمایی از مجموعه مقاله‌هایی به زبان انگلیسی به نام صادق هدایت و دنیای شگفت‌انگیز او.

کاروان اسلام: طنز برنده صادق هدایت علیه تقدس ریایی


Sadegh Hedayat (1903-1951)
Sadegh Hedayat (1903-1951)

فرج سرکوهی (منتقد و روزنامه نگار)
نسخه کامل و منقح کتاب کاروان اسلام یا البعثة الاسلاميه الی البلاد ‏الافرنجيه، یکی از بهترین طنزهای صادق هدایت که انتشار آن در ایران همواره و در هر دو نظام شاهنشاهی و اسلامی ممنوع بود و هست، هفته گذشته در سوئد منتشر شد.

تاکنون نسخه‌های ناقصی از این کتاب چاپ و مخفیانه در ایران توزیع شده است، اما نسخه کنونی که با مقدمه م.ف. فرزانه، از نزدیک‌ترین دوستان هدایت، همراه است بر اساس نسخه دست‌نویس صادق هدایت چاپ شده است.